Vastgoedschenking

Wanneer men bijvoorbeeld een som geld schenkt via een niet-geregistreerde bankgift en de schenker komt te overlijden binnen de drie jaar na de schenking, dan zal die schenking fiscaal alsnog meetellen voor de berekening van de erfbelasting. Hetzelfde kan zich voordoen wanneer men een vastgoed schenkt en komt te overlijden binnen de 3 jaar. Wanneer je dan nog ander vastgoed nalaat dan het geschonken vastgoed, dan zal het geschonken vastgoed meetellen voor de berekening van het tarief erfbelasting dat verschuldigd is op het ander vastgoed. Soms is een schenking van vastgoed helemaal niet nodig. Dit is met name zo wanneer de erfbelasting op dit vastgoed niet meer bedraagt dan 3%. De schenkbelasting en de erfbelasting zijn dan gelijk. Bij een vastgoedschenking moet men immers rekening houden met aktekosten bovenop de schenkbelasting. Op een gedane schenking kan men dus niet terugkomen. Alleen tussen echtgenoten kan een schenking ten allen tijde én zonder opgave van reden eenzijdig worden herroepen.

In België is de fiscaliteit van schenkingen een gewestelijke bevoegdheid. Historisch gezien verschilden de tarieven voor vastgoedschenkingen per regio, maar de drie gewesten hebben de afgelopen jaren hun tarieven op elkaar afgestemd. Dit resulteert in het volgende: Schenkingsschijven (waarde van het onroerend goed) In rechte lijn / tussen echtgenoten Tussen anderen €0 – 150.000 3 % 10 % €150.000 – 250.000 9 % 20% €250.000 – 450.000 18% 30% Boven €450.000 27% 40% Ondanks de geharmoniseerde tarieven bepaalt uw fiscale woonplaats welk gewest bevoegd is voor de belastingheffing. Een inwoner van Wallonië die een appartement aan de kust schenkt, betaalt dus schenkbelasting volgens de Waalse tarieven. Uw fiscale woonplaats is niet noodzakelijk de plaats waar u officieel woont, maar die waar u gedurende de meeste tijd van de vijf jaren voorafgaand aan de schenking heeft verbleven. De schenking moet authentiek zijn, d.w.z. verleden voor een notaris en geregistreerd. Hierdoor zijn automatisch de hierboven vermelde schenkrechten verschuldigd. Daarbovenop komen de notariskosten. Deze zijn over het algemeen vergelijkbaar tussen notarissen, maar kunnen per kantoor variëren. Door het progressieve systeem per schijf is het vaak fiscaal voordeliger om in schijven te schenken. Zo kan een goed van €450.000 in drie delen geschonken worden aan één begiftigde om binnen de lagere tariefschijven te blijven. Tussen elke schenking moet dan een periode van drie jaar liggen om de progressieteller te resetten. De tarieven worden berekend per schenker en per begiftigde. Als een koppel aan drie kinderen schenkt, zijn dat zes schenkingen. Er kan dan in totaal €900.000 (6 × €150.000) worden geschonken aan het laagste tarief van 3%. Indien de schenker binnen drie jaar overlijdt, dan worden de geschonken goederen opnieuw in aanmerking genomen bij het berekenen van de successierechten op de resterende nalatenschap (zogenaamd progressievoorbehoud). Op de reeds geschonken goederen zijn echter geen bijkomende successierechten verschuldigd. Deze regel geldt niet voor het Brussels Hoofdstedelijk Gewest. Bij de schenking van een buitenlands onroerend goed is het niet nodig om drie jaar te wachten vooraleer een Belgisch goed te schenken. Het progressievoorbehoud is niet van toepassing op geschonken buitenlandse goederen, zowel in de schenk- als de erfbelasting.

In de eerste coronagolf ging het aantal vastgoedschenkingen mee in lockdown. In april 2020 resulteerde dit in een uitgesproken dip met een afname van 56,2 procent in Vlaanderen en van zelfs meer dan 70 procent in Brussel en Wallonië. Dat blijkt uit cijfers van de Federatie van het Notariaat. Vanaf juni deed zich echter de omgekeerde beweging voor. Een plotse sterke stijging zorgde ervoor dat het aantal schenkingen van vastgoed in ons land terug op het peil van 2019 geraakte. Vastgoed schenken aan je partner of kinderen kan vanaf een belastingtarief van 3 procent sinds Vlaanderen de schenkbelasting op vastgoed in 2015 verlaagde.

In 2023 waren er in België 29.299 schenkingen van vastgoed. De meeste vastgoedschenkingen gebeuren in het kader van successieplanning. Vastgoed ongeregistreerd schenken, is niet mogelijk. Zo’n schenkingen gebeuren altijd via een notariële akte. Je moet hoe dan ook rekening houden met de schenkbelasting, maar die is vaak minder hoog dan de erfbelasting. Notaris Bart van Opstal: “Voor je een schenking doet, laat je best een en ander uitrekenen door een notaris. Een schenking is vaak een aanrader als er een tweede verblijf of meerdere eigendommen zijn. Dan val je sneller onder de hogere erfbelastingtarieven.” Notaris Bart van Opstal: “De algemene economische situatie, de inflatie en de conflicten in Oekraïne en de spanningen in het Midden-Oosten zorgden ervoor dat mensen wat op de rem gingen staan. Niet onlogisch, want wie vastgoed schenkt, doet onherroepelijk afstand van een deel van zijn vermogen.”

Een woning schenken heeft niet dezelfde regels als het schenken van geld of aandelen. Een vastgoedschenking is nooit belastingvrij en het is verplicht om een notaris in te schakelen. Bij de schenking van vastgoed moet je in Vlaanderen een notaris inschakelen. Een onderling opgesteld document is niet rechtsgeldig, het moet een notariële schenkingsakte zijn. Deze registratie leidt tot schenkbelasting, ook wanneer de schenker daarna nog 3 of 5 jaar leeft. Bij het schenken van vastgoed aan meerdere personen, betaal je schenkbelasting per ontvanger. Om de schenkbelasting te verlagen, kun je stapsgewijs schenken. Je moet hierbij wel 3 jaar wachten tussen elke schenking om een lager tarief te krijgen.