Fiscale residentie regels

Als een land u in fiscale zin als inwoner beschouwt, zal dat land normaliter belasting willen heffen over al uw inkomen. En over al het vermogen dat u bezit, schenkt of nalaat. Gesteld dat de belastingwet van dat land aanknopingspunten heeft om die belastingen te heffen. Somige landen hebben concrete, objectieve criteria in hun wet opgenomen om iemand als fiscaal inwoner aan te merken. Bijvoorbeeld als u het merendeel van een jaar in dat land verblijft of daar staat ingeschreven in het bevolkingsregister. In tegenstelling tot wat veel mensen denken bevat de Nederlandse wet niet zulke objectieve criteria. ‘Waar iemand woont, wordt naar de omstandigheden beoordeeld’, stelt onze wet kort maar krachtig. Het gaat om de vraag of de belastingdienst aanknopingspunten ziet om te stellen dat u op basis van feiten een duurzame band van persoonlijke aard hebt met Nederland, voldoende sterke sociale en economisch banden met Nederland hebt. En zeker niet alleen om de vraag of u hier wel of niet ingeschreven staat in de basisadministratie en hoeveel dagen per jaar u in Nederland verblijft. Nationaliteit kan belastingplicht opleveren Soms kan (ook) de nationaliteit van een persoon reden zijn voor onbeperkte belastingplicht voor bepaalde belastingen. De Verenigde Staten is daarvan het bekendste voorbeeld. Een Amerikaans staatsburger is in beginsel voor alle belastingen onbeperkt belastingplichtig in de Verenigde Staten, ongeacht waar hij of zij woont. Heel specifiek voor de Nederlandse schenk- en erfbelasting kan de Nederlandse nationaliteit overigens ook onbeperkte belastingplicht opleveren. Dat is het geval als een Nederlander binnen 10 jaar na emigratie uit Nederland een schenking doet of vermogen nalaat. Beperkte belastingplicht buiten uw fiscale woonplaats Als (ook) een ander land dan uw fiscale woonland belasting wil heffen, gaat het vaak om een beperkte belastingplicht. Bijvoorbeeld over specifieke bronnen van inkomen uit dat land. Zoals pensioen of loon in verband met een dienstbetrekking in dat land. Rente en dividend uit effectenbeleggingen worden in de regel niet belast in het land waar die beleggingen worden aangehouden. Maar in het land waar de instelling of onderneming die de rente of het dividend uitkeert gevestigd is (‘bronland’). Vaak is het simpele feit dat vermogen in een land is gelegen – bijvoorbeeld onroerend goed – al reden voor dat land om hierover belasting te willen heffen van niet-inwoners. Bijvoorbeeld inkomstenbelasting over huurinkomsten, vermogensbelasting of schenk- en erfbelasting. Voorkoming dubbele belasting Er kunnen dus gemakkelijk situaties ontstaan waarbij 2 landen belasting willen heffen. Ofwel omdat beide landen u volgens hun eigen nationale wet als fiscaal inwoner beschouwen. Ofwel omdat u in het ene land woont en daar onbeperkt belastingplichtig bent, terwijl in het andere land een beperkte belastingplicht bestaat over hetzelfde inkomen of vermogen. In de meeste gevallen zorgt een bilateraal verdrag ter voorkoming van dubbele heffing ervoor dat u niet in 2 landen tegelijk het volle pond betaalt. Zo’n verdrag bevat ook regels voor het bepalen van de fiscale woonplaats voor gevallen waarbij 2 landen u volgens hun eigen wet als fiscaal inwoner beschouwen. Volgens die regels valt het muntje uiteindelijk 1 kant op. Dat land is voor de interpretatie van het verdrag het woonland. Het verdrag regelt vervolgens de verdeling van de heffingsbevoegdheid over bepaalde inkomens- en vermogensbestanddelen tussen dat woonland en het andere land. Landen kunnen daardoor geheel of gedeeltelijk beperkt worden in de belastingheffing die volgens hun nationale wetten mogelijk is. Let op bij schenk- en erfbelasting De meeste verdragen tussen landen regelen het voorkomen van dubbele heffing op het gebied van inkomstenbelasting, vermogensbelasting, vennootschapsbelasting en dergelijke. Schenk- en erfbelasting vallen daar buiten. Dat wordt geregeld in aparte ‘successieverdragen’. Maar die zijn tamelijk schaars. Nederland heeft bijvoorbeeld slechts met 7 landen zo’n apart successieverdrag gesloten. Gelukkig hebben veel landen wel eenzijdig iets geregeld in hun eigen wet- en regelgeving om dubbele heffing van schenk- en erfbelasting te vermijden. Ook Nederland heeft dat gedaan.

De woonplaats is de plaats waar iemand woont. Dat lijkt vanzelfsprekend, echter de fiscale woonplaats wordt bepaald op basis van feiten en omstandigheden. Het simpel uitschrijven bij de gemeente in Nederland en vervolgens inschrijven in een ander land, betekent niet dat daarmee de fiscale woonplaats is veranderd. Bij een woonplaatsonderzoek kijkt de belastingdienst naar: waar wordt een woning aangehouden, waar verblijft het gezin, sociale banden, bedrijfsmatige binding, financiële belangen, bestedingspatroon, intenties, inschrijving basisadministratie, nationaliteit, plaats van lidmaatschappen, abonnementen, bankrekeningen, verzekeringen, ziektebehandelingen, etc. De belastingdienst hanteert hierbij een holistische benadering: alle relevante factoren worden meegewogen. Stel dat iemand niet langer in Nederland staat ingeschreven, maar het grootste deel van de tijd in Nederland doorbrengt vanwege werk of persoonlijke redenen. In dat geval kan de belastingdienst het standpunt innemen dat de fiscale woonplaats Nederland is. De fiscale woonplaats bepaalt in hoeverre iemand belasting moet betalen in Nederland. Als iemand in Nederland woont, is het wereldwijde inkomen belast. Dit betekent dat inkomsten uit het buitenland ook moeten worden aangegeven in Nederland. Als de fiscale woonplaats echter buiten Nederland ligt, is iemand alleen belasting verschuldigd over inkomsten die in Nederland worden gegenereerd. Wees transparant: zorg ervoor dat de situatie correct wordt weergegeven bij de belastingdienst. Raadpleeg deskundigen: bij twijfel over de fiscale woonplaats is het raadzaam om een belastingadviseur in te schakelen en eventueel vooroverleg te plegen met de belastingdienst. Houd de administratie op orde: bewaar alle relevante documenten die de woonplaats kunnen onderbouwen. Schrijf op tijd uit bij de gemeente (uit de BRP): dit voorkomt een uitnodiging van de belastingdienst voor het doen van aangifte over het desbetreffende en volgende jaren. Waar iemand woont is een vraag die op grond van feiten en omstandigheden moet worden beoordeeld. Dit is altijd maatwerk en kan per situatie en land verschillen. Om het risico te beperken dat iemand als inwoner van Nederland wordt aangemerkt, is het van belang dat de persoonlijke en economische belangen met Nederland beperkt zijn. Dus bij voorkeur geen beleggingen, activiteiten of woningen in Nederland aanhouden.

In welk land je fiscaal inwoner bent, is afhankelijk van de landelijke regels. Je kunt deze regels navragen bij de Belastingdienst. In Nederland bepaalt de Belastingdienst je fiscale woonplaats op basis van je persoonlijke situatie. Bijvoorbeeld waar je de meeste tijd doorbrengt, waar je partner en/of familie woont, waar je werkt en waar je je dokter hebt. Op basis van CRS vereist de Nederlandse wet dat financiële instellingen, zoals Rabobank, nagaan en vastleggen waar klanten fiscaal inwoner zijn. Inclusief het fiscale nummer van dat land. De Nederlandse overheid werkt samen met andere landen om belastingontduiking tegen te gaan. Daarom zijn wij wettelijk verplicht aan de Nederlandse Belastingdienst door te geven welk land je fiscale woonplaats is.

Ieder CRS-land heeft eigen wetten en regels om te bepalen wat het fiscale woon- of vestigingsland is. Regels in Nederland In Nederland spelen bij het bepalen van het fiscale woon- of vestigingsland de omstandigheden een belangrijke rol. Die omstandigheden verschillen voor natuurlijke personen en organisaties. Natuurlijke personen Als natuurlijk persoon bent u fiscaal inwoner van Nederland als u uw permanente woon- of verblijfplaats in Nederland hebt. Daarbij kijken we onder meer of de volgende omstandigheden gelden: U brengt de meeste tijd door op een adres in Nederland. Uw partner en uw gezin wonen in Nederland. U werkt in Nederland. U bent verzekerd in Nederland. U hebt een huisarts in Nederland. U bent lid van 1 of meer Nederlandse verenigingen. Uw kinderen volgen een opleiding in Nederland. Organisaties Om te bepalen of een organisatie fiscaal in Nederland is gevestigd, kijken we onder meer naar de volgende omstandigheden: Waar worden de belangrijkste beleidsbeslissingen genomen? Waar werken en vergaderen de directieleden? Waar wordt de administratie bijgehouden en worden de jaarstukken opgemaakt? Bij organisaties kunnen we ook kijken naar de volgende omstandigheden: Waar wonen en vergaderen de aandeelhouders? Waar is de organisatie geregistreerd? Waar is de organisatie opgericht? Ook de juridische vorm van een organisatie speelt mee. Bij een vennootschap onder firma kijken we bijvoorbeeld ook naar de fiscale woonplaats van de vennoten.